Sukcesja jednoosobowej działalności: co się dzieje po śmierci właściciela?
Po śmierci właściciela jednoosobowej działalności jej majątek staje się przedsiębiorstwem w spadku. Jeśli właściciel zgłosił zarządcę sukcesyjnego w CEIDG, zarządca prowadzi firmę od chwili śmierci. Jeśli nie, spadkobiercy mają dwa miesiące na jego powołanie u notariusza, a umowy o pracę wygasają po 30 dniach bez porozumienia z pracownikami.
Co się dzieje z JDG po śmierci właściciela?
Wpis w CEIDG nie przechodzi na spadkobierców, ale majątek firmy tak. Składniki służące działalności w chwili śmierci tworzą przedsiębiorstwo w spadku (art. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym), które może działać dalej pod dotychczasową firmą z dopiskiem „w spadku” (art. 17).
| Sprawa | Zarządca sukcesyjny zgłoszony za życia | Brak zarządcy |
|---|---|---|
| Kto prowadzi firmę | Zarządca, od chwili śmierci (art. 7 ust. 1 pkt 1) | Małżonek i spadkobiercy, tylko czynności konieczne (art. 13 i 14), do 2 miesięcy |
| Pracownicy | Umowy trwają do wygaśnięcia zarządu (art. 63² § 4 KP) | Umowy wygasają po 30 dniach, chyba że strony porozumieją się na piśmie (art. 63² § 5 KP) |
| Umowy z kontrahentami | Zarządca wykonuje je dalej | Każda strona może wstrzymać świadczenie, terminy są zawieszone (art. 30) |
| Koncesje i zezwolenia | Wygasają po 3 miesiącach od ustanowienia zarządu, chyba że zarządca złoży wniosek o potwierdzenie (art. 37 i 38) | Wygasają po 6 miesiącach od śmierci, chyba że właściciel przedsiębiorstwa w spadku złoży wniosek o przeniesienie decyzji (art. 37 i 42) |
| Konto firmowe | Bank prowadzi je dalej, dyspozycje wydaje zarządca (art. 59c Prawa bankowego) | Art. 59c nie działa: nikt nie ma uprawnień zarządcy do rachunku, dopóki zarząd nie zostanie ustanowiony |
| NIP | Przechodzi na przedsiębiorstwo w spadku i wygasa z zarządem (art. 12 ust. 1b ustawy o NIP) | Można go podawać przez 2 miesiące, jeśli zgłoszono urzędowi skarbowemu kontynuowanie przedsiębiorstwa (art. 12 ust. 1c) |
Co zrobić w pierwszych dwóch miesiącach po śmierci przedsiębiorcy?
Najpierw sprawdzić w CEIDG, czy zmarły wskazał zarządcę sukcesyjnego. Jeśli tak, zarządca już działa. Jeśli nie, rodzina ma dwa miesiące od dnia śmierci na powołanie zarządcy (art. 12 ust. 10), a w tym czasie może wykonywać tylko czynności potrzebne do zachowania firmy.
- 1
Sprawdź wpis w CEIDG
Dane zarządcy sukcesyjnego są częścią wpisu przedsiębiorcy.
- 2
Porozum się z pracownikami przed 30. dniem
Pisemne porozumienie o kontynuowaniu pracy zawiera małżonek lub spadkobierca. Bez niego umowy wygasną z mocy prawa.
- 3
Zgłoś kontynuowanie w urzędzie skarbowym
Bez tego zgłoszenia podawanie NIP i firmy zmarłego nie wywołuje skutków podatkowych dla przedsiębiorstwa w spadku (art. 12 ust. 1d ustawy o NIP). Wzór zgłoszenia udostępnia biznes.gov.pl.
- 4
Powołaj zarządcę u notariusza
Powołuje małżonek z udziałem w przedsiębiorstwie albo spadkobierca, który przyjął spadek. Potrzebna jest zgoda osób mających łącznie ponad 85/100 udziałów (art. 12 ust. 3). Notariusz zgłasza zarządcę do CEIDG.
- 5
Sporządź inwentarz przedsiębiorstwa
Zarządca niezwłocznie składa przed notariuszem wykaz składników i długów firmy według stanu z chwili śmierci (art. 28).
Co z nazwą firmy po śmierci właściciela JDG?
W okresie zarządu sukcesyjnego firma działa pod dotychczasową nazwą z dopiskiem „w spadku”, na przykład „Stolarnia Jan Nowak w spadku”. Na fakturach i dokumentach podatkowych używa się tego samego oznaczenia.
Po zakończeniu spraw spadkowych spadkobierca, który prowadzi firmę dalej na własnym wpisie, może zachować w nazwie nazwisko zmarłego za zgodą jego małżonka i dzieci (art. 43⁸ KC). Nabycie przedsiębiorstwa w spadku przez najbliższą rodzinę jest zwolnione z podatku od spadków i darowizn, jeśli zgłosi się je na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku albo rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ustawy o SD). Dalsza rodzina i osoby obce mogą skorzystać ze zwolnienia z art. 4b, jeśli zgłoszą nabycie na SD-ZP w tym samym terminie i będą prowadzić przedsiębiorstwo co najmniej 2 lata. Uchybiony termin zgłoszenia urząd może przywrócić na wniosek podatnika, który uprawdopodobni, że spóźnił się bez swojej winy (art. 4c).
Jak EXCORE pomaga rodzinie po śmierci przedsiębiorcy?
Zarządca i rodzina dostają firmę opisaną w systemie: kto jest klientem, jakie umowy trwają i kiedy się kończą, komu firma płaci, kto zalega, jakie zezwolenia i polisy mają terminy. To skraca pierwsze tygodnie, w których każda decyzja jest pilna.
- Umowy z terminem wypowiedzenia i Terminy firmowe z licencjami, polisami i zezwoleniami: widać, co wygasa w najbliższych miesiącach.
- Finanse: należności i zobowiązania z faktur, prognoza płynności. EXCORE nie prowadzi ksiąg, ale pokazuje, co trzeba zapłacić i odebrać.
- Pracownicy w kartotece z umowami: lista osób, z którymi trzeba zawrzeć porozumienie przed 30. dniem.
- Ważne za życia: drugi administrator konta firmy. Administratora nadaje inny administrator, więc jeśli jedynym był właściciel, rodzina może stracić dostęp do danych.
Tekst ma charakter informacyjny i opisuje przepisy według stanu na 10 października 2026 r. Nie jest poradą prawną ani podatkową. Wynik zależy od szczegółów: formy firmy, ustroju majątkowego, testamentu i historii podatkowej, dlatego w konkretnej sprawie warto skonsultować się z doradcą: prawnikiem, doradcą podatkowym albo notariuszem.
Pytania
Czy JDG wygasa z chwilą śmierci właściciela?
Działalność jako wpis osoby fizycznej się kończy, ale przedsiębiorstwo działa dalej jako przedsiębiorstwo w spadku, jeśli jest zarządca sukcesyjny albo ktoś z rodziny wykonuje czynności konieczne do zachowania firmy.
Ile czasu jest na powołanie zarządcy sukcesyjnego po śmierci?
Dwa miesiące od dnia śmierci przedsiębiorcy (art. 12 ust. 10 ustawy o zarządzie sukcesyjnym). Po tym terminie uprawnienie wygasa.
Czy pracownicy tracą pracę po śmierci właściciela JDG?
Nie, jeśli jest zarządca sukcesyjny: umowy trwają do wygaśnięcia zarządu. Bez zarządcy wygasają po 30 dniach od śmierci, chyba że spadkobierca uzgodni z pracownikiem na piśmie ich kontynuowanie. Pracownikowi, którego umowa wygasła, przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (art. 63² § 2 KP).
Co się dzieje z firmą, gdy nikt nie powoła zarządcy sukcesyjnego?
Po dwóch miesiącach od śmierci właściciela uprawnienie do powołania zarządcy wygasa, a razem z nim NIP przedsiębiorcy (art. 12 ust. 1b ustawy o NIP). Decyzje administracyjne wygasają po sześciu miesiącach od śmierci, jeśli nikt nie wystąpił o ich przeniesienie. Majątek firmy przechodzi na spadkobierców, którzy mogą prowadzić go dalej na własnym wpisie w CEIDG, sprzedać albo zamknąć.
Źródła
- Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 170)
- Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 1245)
- Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 478)
- Prawo bankowe (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 38), art. 59c
- Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 151), art. 12
- Biznes.gov.pl: Sukcesja firmy, aspekty formalne, podatkowe i pracownicze
EXCORE jest otwierany dla pierwszych firm.
Zobaczmy, czy pasuje do Twojej organizacji. Zostaw kontakt, a umówimy prezentację.
Umów prezentację