Jak przekazać firmę małżonkowi krok po kroku?

1. 1

   Sprawdź ustrój majątkowy

   Wspólność, rozdzielność, a także to, czy część składników jest majątkiem osobistym (na przykład kupiona przed ślubem albo odziedziczona).

2. 2

   Zarejestruj działalność małżonka

   Małżonek musi mieć własny wpis w CEIDG, bo Twojego nie da się przepisać.

3. 3

   Spisz składniki

   Środki trwałe, wyposażenie, zapasy, wartości niematerialne, zobowiązania. Przy wspólności to treść protokołu przekazania.

4. 4

   Wybierz dokument

   Wspólność: protokół przekazania. Rozdzielność lub majątek osobisty: darowizna w formie aktu notarialnego (art. 890 KC) albo sprzedaż przedsiębiorstwa na piśmie z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 75¹ KC).

5. 5

   Poinformuj pracowników

   Małżonek staje się pracodawcą z mocy prawa. Bez związków zawodowych informacja w postaci papierowej lub elektronicznej co najmniej 30 dni przed przejściem (art. 23¹ § 3 KP).

6. 6

   Przenieś umowy

   Najem, leasing, ubezpieczenia, telefony, domeny, umowy z klientami: cesja za zgodą drugiej strony.

7. 7

   Wystąp o zezwolenia

   Koncesje, licencje i zezwolenia nie przechodzą automatycznie na nowego przedsiębiorcę.

8. 8

   Zamknij swoją JDG

   Wykreśl wpis z CEIDG i rozlicz podatki za okres działalności, w tym spis z natury, jeśli wymaga go VAT.

Przykład: Jan Nowak prowadzi warsztat jako jednoosobową działalność, a z żoną łączy go wspólność majątkowa. Żona rejestruje własną działalność, małżonkowie spisują protokół z listą maszyn, wyposażenia i zapasów, a umowy najmu hali i leasingu przenoszą cesją za zgodą wynajmującego i leasingodawcy. Lokal kupiony przez Jana przed ślubem jest jego majątkiem osobistym (art. 33 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), więc nie wchodzi do protokołu: tu obowiązują zasady ogólne, na przykład darowizna u notariusza. Przykład pokazuje samą mechanikę. Skutki w VAT i podatku dochodowym zależą od tego, co dokładnie przechodzi, i opisuje je następna sekcja.

• Stanowisko urzędów: małżonkowie są odrębnymi podatnikami VAT, a wspólność majątkowa nie zmienia ich praw i obowiązków w tym podatku. Tak Dyrektor KIS między innymi w interpretacji z 18 grudnia 2019 r. (0113-KDIPT1-3.4012.673.2019.1.KS). W interpretacjach opisywanych w prasie podatkowej organ uznawał przekazanie pojedynczej maszyny do firmy małżonka za opodatkowane.
• Stanowisko odmienne: skoro rzecz przez cały czas należy do obojga, nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania nią jak właściciel. Ten argument pojawia się w orzeczeniach sądów administracyjnych.
• Wniosek: praktyka bywa różna. Najbezpieczniej przekazać całe przedsiębiorstwo albo jego zorganizowaną część, a przy pojedynczych składnikach potwierdzić skutki u doradcy podatkowego albo w interpretacji indywidualnej przed spisaniem protokołu.
• Podatek dochodowy: przy zmianie działalności prowadzonej samodzielnie przez jednego z małżonków na działalność drugiego wartość początkową środków trwałych przyjmuje się z dotychczasowej ewidencji, czyli amortyzacja jest kontynuowana (art. 22g ust. 12 i ust. 13 pkt 5 ustawy o PIT). Zastosowanie tego przepisu w konkretnym układzie warto potwierdzić u doradcy.

Druga pułapka jest przy zamknięciu działalności. Towary, które nie zostały przekazane ani sprzedane, a przy których przysługiwało odliczenie VAT, podlegają opodatkowaniu w chwili zaprzestania działalności, a podatnik sporządza spis z natury (art. 14 ust. 1 pkt 2, ust. 4 i 5 ustawy o VAT).

• Rejestr umów i Terminy firmowe to lista cesji i wniosków o zezwolenia do przygotowania.
• Kartoteka pracowników daje listę osób do poinformowania o przejściu.
• Historia zmian (dziennik zdarzeń) pokazuje, kto i kiedy zmienił uprawnienia, co przydaje się przy zmianie właściciela.

Tekst ma charakter informacyjny i opisuje przepisy według stanu na 10 października 2026 r. Nie jest poradą prawną ani podatkową. Wynik zależy od szczegółów: formy firmy, ustroju majątkowego, testamentu i historii podatkowej, dlatego w konkretnej sprawie warto skonsultować się z doradcą: prawnikiem, doradcą podatkowym albo notariuszem.