Umów prezentację

Czy art. 4 AI Act nakazuje szkolić pracowników z AI?

Art. 4 AI Act nie nakazuje wprost szkoleń. Wymaga, żeby firmy tworzące i stosujące systemy AI podejmowały środki wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI wśród pracowników i innych osób, które obsługują te systemy w ich imieniu. Stosuje się od 2 lutego 2025 r., a od 27 lipca 2026 r. nie wymaga zapewnienia określonego poziomu wiedzy u każdej osoby.

Co dokładnie mówi art. 4 AI Act?

Od 27 lipca 2026 r. art. 4 ust. 1 stanowi, że dostawcy i podmioty stosujące systemy AI „podejmują środki, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI” wśród personelu i innych osób działających w ich imieniu. Nowe brzmienie nadało rozporządzenie (UE) 2026/1744.

Brzmienie pierwotne (2024)Brzmienie od 27 lipca 2026 r.
ObowiązekŚrodki w celu zapewnienia, w możliwie największym stopniu, odpowiedniego poziomu kompetencjiŚrodki, które wspierają rozwój kompetencji
Poziom wiedzyOdpowiedni poziom kompetencjiWprost: obowiązek nie oznacza zapewnienia określonego poziomu kompetencji przez poszczególne osoby
WsparcieBrakKomisja i państwa członkowskie wspierają firmy, w szczególności MŚP, a Komisja publikuje praktyczne przykłady (ust. 2)
ZaleceniaBrakRada ds. AI przyjmuje zalecenia i określa wspólne cele (ust. 3)

Obie wersje każą brać pod uwagę wiedzę techniczną, doświadczenie, wykształcenie i wyszkolenie ludzi, kontekst użycia systemu oraz osoby lub grupy osób, wobec których system jest wykorzystywany.

Kogo dotyczy art. 4?

Każdego dostawcy i każdego podmiotu stosującego systemy AI, bez progu wielkości. Firma, która używa narzędzia AI w pracy zawodowej, jest podmiotem stosującym w rozumieniu art. 3 pkt 4.

  • Pracownicy, którzy korzystają z AI w pracy.
  • Współpracownicy na zleceniu i B2B, jeśli zajmują się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w imieniu firmy.
  • Osoby, które konfigurują lub nadzorują systemy AI, nawet jeśli same z nich nie korzystają na co dzień.

Jakie środki spełniają art. 4 w małej firmie?

Przepis nie narzuca formy, więc firma sama dobiera środki do tego, kto i do czego używa AI. Szkolenie jest najprostszym z nich, ale liczą się też zasady korzystania z AI, instrukcje do konkretnych narzędzi i wyznaczona osoba, do której można przyjść z pytaniem.

  1. 1

    Zrób listę narzędzi i użytkowników

    Kto używa jakiego systemu AI i do czego. Od tego zależy zakres szkolenia.

  2. 2

    Podziel ludzi na grupy

    Inne potrzeby ma handlowiec piszący oferty z czatem AI, inne osoba z HR, a inne administrator konfigurujący narzędzie.

  3. 3

    Spisz zasady korzystania z AI

    Jakie dane wolno wklejać, kto sprawdza wynik przed wysłaniem, jak oznaczać treści generowane.

  4. 4

    Przeszkol i zbierz potwierdzenia

    Krótkie szkolenie na grupę plus potwierdzenie zapoznania z zasadami.

  5. 5

    Powtarzaj przy zmianie

    Nowe narzędzie, nowa funkcja albo nowa osoba to powód, żeby wrócić do materiałów.

Jak udokumentować, że firma podjęła środki z art. 4?

Art. 4 nie wymaga certyfikatów ani rejestru szkoleń, ale firma powinna umieć pokazać, co zrobiła. Wystarczy kilka dokumentów z datą, które razem opisują, kto, czego i kiedy się dowiedział.

  • Lista systemów AI z użytkownikami i celem użycia.
  • Zasady korzystania z AI z datą przyjęcia i wersją.
  • Potwierdzenia zapoznania z zasadami, z datą dla każdej osoby.
  • Materiały szkoleniowe i lista osób, które je ukończyły.
  • Notatka z przeglądu po wdrożeniu nowego narzędzia.

Przykład: biuro projektowe z 12 osobami używa czatu AI do opisów technicznych i narzędzia do generowania wizualizacji. Spisuje dwustronicowe zasady, robi godzinne szkolenie i zbiera potwierdzenia. Gdy dochodzi nowe narzędzie, dopisuje je do listy i aktualizuje zasady.

Czy za brak szkoleń z AI grożą kary?

Art. 99 AI Act wylicza obowiązki, których naruszenie podlega karze do 15 mln euro albo 3% obrotu, i art. 4 na tej liście nie ma. Polska ustawa z 3 lipca 2026 r. odsyła w sprawie kar do przypadków i wysokości z rozdziału XII rozporządzenia (art. 104).

Brak kompetencji może jednak utrudnić spełnienie innych obowiązków, na przykład przejrzystości z art. 50 albo nadzoru człowieka nad systemem wysokiego ryzyka, który trzeba powierzyć osobom z niezbędnymi kompetencjami i przeszkoleniem (art. 26 ust. 2). Jak Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie oceniać środki z art. 4, pokaże dopiero praktyka.

Co powinien obejmować program kompetencji w zakresie AI?

Zakres zależy od tego, kto i do czego używa AI. Art. 4 każe uwzględnić wiedzę i doświadczenie ludzi oraz kontekst użycia, więc jeden kurs dla wszystkich zwykle nie wystarcza.

GrupaCo powinna wiedziećDowód
Wszyscy użytkownicyJak działa narzędzie, gdzie się myli, jakich danych nie wklejać, kto sprawdza wynikPotwierdzenie zasad korzystania z AI
Sprzedaż i marketingKiedy treść trzeba ujawnić jako wygenerowaną (art. 50)Szkolenie i instrukcja publikacji
HRKtóre zastosowania w rekrutacji i ocenie pracowników są systemami wysokiego ryzyka z załącznika IIISzkolenie i lista narzędzi HR
Administratorzy narzędziKonfiguracja, uprawnienia, dane wejściowe, rejestr zmianInstrukcja i wpis w rejestrze systemów
ZarządRole dostawcy i podmiotu stosującego, terminy, kary z art. 99Notatka z decyzją o zasadach

Jak prowadzić kompetencje w zakresie AI w EXCORE?

Materiały szkoleniowe dodajesz w module Szkolenia, zasady korzystania z AI publikujesz w Politykach firmowych, a listę narzędzi AI prowadzisz w rejestrze Systemy i narzędzia. EXCORE nie ma dziś osobnego modułu AI Act.

  • Szkolenia: treść, wideo i załączniki, szacowany czas, oznaczenie „Obowiązkowe” i oznaczanie ukończenia, z liczbą osób, które ukończyły.
  • Polityki firmowe: pracownik klika „Zapoznałem się i akceptuję”, a system zapisuje datę, wersję i adres IP. Nowa wersja polityki wymaga nowego potwierdzenia.
  • Systemy i narzędzia: kto wie, po co jest narzędzie, kto wie, gdzie się logować, kto jest dostawcą i gdzie leżą dane.
  • Asystent wiedzy odpowiada z procedur i dokumentów firmy i podaje źródło, więc pracownik znajdzie zasady korzystania z AI bez szukania pliku.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady. W konkretnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

Pytania

Od kiedy obowiązuje art. 4 AI Act?

Od 2 lutego 2025 r., razem z całym rozdziałem I rozporządzenia. Od 27 lipca 2026 r. obowiązuje w nowym brzmieniu z rozporządzenia 2026/1744.

Czy szkolenie z AI musi kończyć się certyfikatem?

Nie. Art. 4 nie wymaga certyfikatu ani egzaminu. Po zmianie z 2026 r. wprost mówi, że obowiązek nie oznacza zapewnienia określonego poziomu kompetencji przez poszczególne osoby.

Czy trzeba szkolić zleceniobiorców i współpracowników B2B?

Art. 4 mówi o personelu i innych osobach zajmujących się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w imieniu firmy. Jeśli współpracownik obsługuje AI w Twoim imieniu, obejmij go tymi samymi zasadami.

Czy art. 4 dotyczy firm, które tylko kupują narzędzia AI?

Tak. Obowiązek dotyczy dostawców i podmiotów stosujących, a firma używająca kupionego narzędzia w pracy jest podmiotem stosującym.

Źródła

  1. Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 3, 4, 26, 99, 113 (EUR-Lex)
  2. Rozporządzenie (UE) 2026/1744, art. 1 pkt 5: nowe brzmienie art. 4 (EUR-Lex)
  3. Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003 (ISAP)
  4. Komisja Europejska: AI Omnibus enters into force (uproszczenie wymogu kompetencji)
  5. Komisja Europejska: AI Act (terminy stosowania)

EXCORE jest otwierany dla pierwszych firm.

Zobaczmy, czy pasuje do Twojej organizacji. Zostaw kontakt, a umówimy prezentację.

Umów prezentację

Czytaj też